Dla nauczyciela i ucznia

Tematy maturalne

LISTA TEMATÓW NA WEWNĘTRZNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO    Z JĘZYKA POLSKIEGO 2009/2010.

LITERATURA

1. Biblia jako źródło wzorców osobowych. Omów wybrane postacie i wskaż nawiązania do nich w literaturze późniejszych epok.

2. Biblijny topos człowieka - wędrowca i jego kontynuacje w literaturze późniejszych epok. Omów zagadnienie, przywołując odpowiednie przykłady.

3. Analizując wybrane utwory epickie, zaprezentuj kreacje narratora i różne formy narracji.

4. Polacy w satyrze i karykaturze literackiej. Przedstaw funkcje i sposoby kreowania portretu Polaków.

5. Różne literackie ujęcia rewolucji oraz ich funkcje. Omów zagadnienie, odwołując się do przykładów wybranych utworów.

6. Postacie kontrowersyjne - ich miejsce i funkcja w literaturze. Omów temat, odwołując się do wybranych przykładów literackich.

7. Topos pożegnania w literaturze. Zaprezentuj różnorodne ujęcia i określ ich funkcje.

8. Sielankowy i satyryczny obraz wsi. Porównaj różne sposoby prezentacji tematu na wybranych przykładach.

9. Człowiek wobec Boga i świata na przestrzeni dziejów. Omów temat, odwołując się do wybranych utworów literackich.

10. Władza - powołanie, zaszczyt, namiętność? Przedstaw różne oblicza władców i sposoby sprawowania władzy na podstawie wybranych utworów.

11. Mechanizmy i skutki działania systemu totalitarnego. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych utworów literatury polskiej i/lub obcej.

12. Na wybranych przykładach porównaj różne kreacje kobiet w literaturze XIX i XX wieku.

13. Bóg - człowiek - szatan. Omów relację między postawą człowieka a ucieleśnionym złem i nadzieją zbawienia na wybranych przykładach z literatury modernistycznej i współczesnej.

14. Tradycja salonów literackich. Przedstaw funkcjonowanie motywu w literaturze od XVIII do XX wieku.

15. Bohater literacki w poszukiwaniu własnej tożsamości. Zanalizuj zagadnienie w oparciu o literaturę współczesną.

16. Miejsce i rola motywów autobiograficznych w literaturze. Zanalizuj temat na wybranych przykładach.

17. Krytyczne postawy pisarzy wobec własnego narodu. Omów temat na wybranych przykładach.

18. Spowiedź, wyznanie, zwierzenie. Omów kreację i funkcje tych form w odwołaniu do wybranych przykładów literackich.

19. Bohater literacki w konfrontacji z Fatum. Porównaj kreacje postaci w wybranych dziełach epickich i dramatycznych.

20. Metamorfoza bohatera i jej sens w literaturze. Omów temat na przykładach wybranych utworów.

21. Poezja jako narzędzie walki z systemem. Omów zagadnienie, analizując wybrane utwory literatury powojennej.

22. Biografia pisarza kluczem do odczytania jego twórczości. Omów temat na wybranych przykładach.

23. Parenetyczna funkcja literatury staropolskiej. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.

24. Obraz nieszczęśliwej miłości w literaturze wybranych epok. Omów temat na wybranych przykładach.

25. Obraz powstania w literaturze XIX i/lub XX wieku. Omów temat na wybranych przykładach.

26. Problem wolności w utworach literackich. Omów temat na wybranych przykładach.

27. Dziecko jako bohater literacki w utworach wybranych epok. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.

28. Miłość w liryce współczesnej. Przeanalizuj i omów wybrane utwory.

29. Groteska jako sposób wyrażania w literaturze tragiczności świata. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.

30. Kronikarze czasów pogardy. Przedstaw i oceń różne sposoby literackiego przekazu prawdy o wojnie.

31. "Poeci przeklęci" - fakty i mity. Zaprezentuj sylwetki twórcze wybranych artystów, analizując mechanizm powstawania ich legendy.

32. Rozmowy z Bogiem w literackim przekazie artystów wybranych epok. Określ ich formę i funkcje.

33. Na wybranych przykładach z różnych epok objaśnij funkcję konwencji onirycznej w kreowaniu świata przedstawionego.

34. Na wybranych przykładach przedstaw sposoby kreowania miasta i ich funkcje.

35. Różne sposoby funkcjonowania motywu winy i kary w literaturze polskiej i obcej. Przeanalizuj motyw na wybranych przykładach.

36. Bohater z książką w ręku. Oceń znaczenie lektur dla wybranych przez Ciebie postaci literackich.

37. Scharakteryzuj dramat skazanych i ocalonych na podstawie wybranych przykładów literatury współczesnej.

38. Życie jako labirynt, teatr, sen... Dokonaj analizy motywów na wybranych przykładach literackich.

39. Wizje przyszłości w twórczości romantyków i w literaturze współczesnej. Przeanalizuj zagadnienie w oparciu o wybrane teksty literackie.

40. Literacka wizja szczęścia w twórczości pisarzy współczesnych a topos arkadii. Dokonaj analizy tematu w oparciu o wybrane teksty literackie.

41. Funkcje symbolu w literaturze modernizmu polskiego i europejskiego. Omów zagadnienie na wybranych przykładach z poezji, prozy i dramatu.

42. Niezawinione cierpienie i różne próby jego uzasadnienia. Przedstaw problem, odwołując się do wybranych tekstów literackich.

43. Arkadie i utopie - literackie krainy szczęścia w utworach różnych epok. Przedstaw sposoby ich kreowania, funkcje i znaczenie.

44.Śmiech w literaturze. Zaprezentuj sposoby realizacji zagadnienia na przykładzie wybranych utworów różnych autorów i epok.

45. Motto, tytuł, dedykacja, ostatnia scena jako klucz do interpretacji dzieła literackiego. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.

46. Ideał mężczyzny w literaturze. Przedstaw sposoby jego kreowania i funkcje na podstawie wybranych utworów z dwóch różnych epok.

47. Literackie portrety wodzów. Przedstaw je i porównaj, wykorzystując wybrane przykłady z różnych epok.

48. Epistolografia XVII i XIX wieku. Na podstawie wybranych przykładów określ, jakie funkcje pełnił list w literaturze.

49. "Homo creator" i "homo destructor". Przedstaw dwa oblicza człowieka w wybranych utworach literackich.

       50. Pokolenia literackie jako zjawisko kulturowe. Określ pojęcie, odwołując się do tekstów      kulturowych, manifestów i tekstów krytycznych.

      51. Antysemityzm jako zabieg literacki służący tworzeniu obrazu świata. Dokonaj analizy    wybranych przykładów.

    52. Bohater wobec czasu: pamięć i zapomnienie. Przedstaw i zinterpretuj różne ujęcia tego problemu na podstawie wybranych tekstów.

     53. Dom w autobiografii i powieści o dzieciństwie. Rozważ różne sposoby funkcjonowania motywu na wybranych przykładach.

54.Analizując wybrane teksty, scharakteryzuj cele publicystyki oświeceniowej i współczesnej. Porównaj wykorzystywane w nich środki wyrazu.

55. Analizując wybrane utwory, przedstaw różne sposoby ujęcia tematu emigracji w literaturze polskiej XIX i XX wieku.

56. Anioł, diablica, wojująca feministka, kapłanka domowego ogniska? Literatura polemicznie o kobietach. Omów temat, odwołując się do wybranych utworów literackich różnych epok.

57. Nowy, a ciągle ten sam, czyli o feletonie jako gatunku publicystycznym. Omów jego cechy i różne odmiany na podstawie wybranych przykładów.

58. Przedstaw rodzaje aluzji literackiej i jej funkcje w budowaniu znaczeń tekstu. Odwołaj się do wybranych przykładów z różnych epok.

59. Tragizm w literaturze polskiej i powszechnej. Przedstaw różne realizacje tej kategorii estetycznej na podstawie wybranych dzieł literackich.

60. Zaprezentuj odmiany klasycyzmu na przykładzie twórczości poetów różnych epok, np. Kochanowskiego, Krasickiego, Staffa, Herberta.

61. Życie w społeczeństwie - przekleństwo czy wygoda? Odpowiedz na pytanie, analizując postawy wybranych bohaterów literackich.

62. Obraz zakochanego mężczyzny w utworach literackich różnych epok. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.

63. Marzenie człowieka o nieśmiertelności. Zanalizuj temat na podstawie wybranych przykładów.

ZWIĄZKI LITERATURY Z INNYMI DZIEDZINAMI SZTUKI

1. Bohater literacki a jego kreacja filmowa. Dokonaj porównania, uwzględniając środki wyrazu typowe dla literatury i filmu.
2. Przedstaw literackie i malarskie portrety Sarmatów w kulturze różnych epok.
3. Mogiły, ruiny, opustoszałe zamki... - znaki przemijania w literaturze i malarstwie XVIII i XIX wieku. Na wybranych przykładach omów funkcjonowanie motywu.
4. Porównaj obrazy Warszawy w wybranych utworach literackich i malarstwie XIX wieku.
5. Wielkie tematy narodowe w malarstwie i literaturze polskiej. Omów zagadnienie na przykładzie wybranych epok.
6. Powstanie warszawskie i sposób jego ujęcia w literaturze, filmie i fotografii. Zaprezentuj temat na podstawie zebranego materiału.
7. Motyw vanitas w Biblii i sztuce późniejszych epok. Rozważ zagadnienie na wybranych tekstach kultury.
8. Sienkiewiczowska i Hoffmanowska wizja historii. Porównaj adaptację „Trylogii” z literackim pierwowzorem.
9. Impresjonizm w literaturze i malarstwie. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.
10. Odwołując się do wybranych dzieł, pokaż różnorodność funkcjonowania motywu arkadii w literaturze i malarstwie.
11. Sposoby kreowania obrazu natury w poezji i malarstwie. Omów zagadnienie, analizując wybrane dzieła.
12. Portret kobiety jako odzwierciedlenie różnych koncepcji piękna. Omów problem, odwołując się do literatury i sztuki.
13. Przedstaw różnorodne ujęcia śmierci w literaturze i malarstwie dwóch wybranych epok.
14. Na wybranych przykładach omów różnorodne interpretacje krajobrazu wiejskiego w literaturze i malarstwie.
15. Scharakteryzuj wizerunek rodziców w literaturze, malarstwie i rzeźbie na przestrzeni epok.
16. Scharakteryzuj cztery pory roku w literaturze, malarstwie lub muzyce na przestrzeni epok.
17. Wybrane dramaty Szekspira w interpretacji teatralnej i/lub filmowej. Dokonaj analizy porównawczej wybranych przykładów.
18. Inspiracje mitologiczne w multimediach i grach komputerowych. Zanalizuj zjawisko na wybranych przykładach.
19. Porównaj kreacje wybranych świętych w literaturze i malarstwie lub rzeźbie epoki średniowiecza.
20. Przedstaw motyw świąt Bożego Narodzenia i Wielkanocy w literaturze i/lub malarstwie, lub muzyce wybranych epok.
21. Omów zależność wzajemnych inspiracji poezji i muzyki w wybranych utworach tzw. poezji śpiewanej.
22. Motyw pojedynku w literaturze i sztuce. Przedstaw jego realizacje w wybranych przykładach.
23. Motywy katastroficzne w kulturze XIX i XX wieku. Omów temat, analizując wybrane dzieła literackie i filmowe.
24. Człowiek wobec dylematu wiary. Omów problem w odwołaniu do wybranych tekstów literackich i filmowych.
25. Sens ofiary Chrystusa. Omów problem w odwołaniu do wybranych tekstów literackich, filozoficznych, dzieł malarskich.
26. Ikar w literaturze i malarstwie różnych epok. Scharakteryzuj motyw na podstawie wybranych przykładów.
27. Funkcje motywów secesyjnych w literaturze. Zanalizuj i porównaj wybrane teksty.
28. Porównaj literacki i ikonograficzny portret Żyda w wybranych przykładach.
29. Wizje przyszłości w literaturze i filmie. Zanalizuj zjawisko, odwołując się do wybranych przykładów.
30. Artystyczne interpretacje wydarzeń historycznych w literaturze i malarstwie. Omów problem na wybranych przykładach.
31. Sceny miłosne w literaturze, malarstwie i filmie. Przedstaw i porównaj sposób ich prezentacji.
32. Motyw ptaków w literaturze, filmie i malarstwie. Omów funkje tego motywu w wybranych dziełach kultury.
33. Na wybranych przykładach zanalizuj i określ funkcje motywu skrzypiec w literaturze i filmie.
34. Artystyczne ujęcia macierzyństwa w literaturze i sztuce. Omów i porównaj motyw na wybranych przykładach.
35. Motyw tańca w wybranych dziełach literackich, malarskich i filmowych. Określ jego funkcję, odwołując się do problematyki dzieł.
36. Słowo i obraz w komiksie. Omów ich funkcję na wybranych przykładach.
37. Deformacja rzeczywistości w literaturze i sztuce. Omów temat na wybranych przykładach.
38. Motyw bolejącej matki w literaturze i sztuce. Dokonaj analizy porównawczej wybranych dzieł.
39. Różne sposoby funkcjonowania tradycji antycznej w literaturze i sztuce. Omów wybrane przykłady.
40. Literatura inspiracją dla malarstwa. Przestaw zagadnienie na wybranych przykładach.

41. Przedstaw i porównaj wybrane sceny batalistyczne w literaturze i malarstwie tych samych epok.

42. Przedstaw, jaką rolę odegrała muzyka wielkich kompozytorów epoki romantyzmu w twórczości poetów tego okresu.

43. Ptak jako motyw w literaturze i sztuce. Omów sposób jego kreowania, znaczenie symboliczne i funkcje w wybranych tekstach kultury.

44. Spotkania z „cudzym pięknem” w poezji Adama Zagajewskiego. Zaprezentuj intertekstualny dialog poety z dziełami plastycznymi, muzycznymi oraz wybitnymi twórcami.

45. Symbolika chrześcijańska w literaturze i malarstwie. Omów jej funkcje i znaczenie na podstawie dzieł z dwóch różnych epok.

46. Dzieła literackie we współczesnej kinematografii. Na podstawie wybranych przykładów wskaż różnice i podobieństwa analizowanych dzieł.

 JĘZYK

1. Omów zapożyczenia we współczesnej polszczyźnie. Oceń ich celowość.

2. Ocena poprawności i walory stylistyczne szyldów w mieście. Dokonaj analizy zjawiska w oparciu o zebrany materiał źródłowy.

3. Komizm słowny. Omów sposoby jego realizacji w wybranych utworach różnych autorów.

4. O celowości naruszania normy językowej. Zanalizuj język wybranych reklam, piosenek i artykułów prasowych.

5. Poetyka tytułów prasowych. Dokonaj analizy zebranego materiału źródłowego.

6. Ironia w poezji. Przedstaw efekty uzyskiwane przez poetów za pomocą ironii.

7. Realne i etymologiczne znaczenie wybranych frazeologizmów. Dokonaj analizy wybranych przykładów.

8. Scharakteryzuj różne typy stylizacji językowej i ich funkcje na przykładzie literatury XIX i XX wieku.

9. Dawna kultura zapisana w języku. Przedstaw funkcjonowanie frazeologii w języku współczesnym.

10. Rozważ problem mody na neologizmy słowotwórcze, odwołując się do języka prasy, mediów i polszczyzny potocznej.

11. Język literackich kochanków. Określ i scharakteryzuj środki językowe typowe dla mówienia o miłości.

12. Scharakteryzuj język wybranych bohaterów literackich. Uwzględnij cechy ujawniające przynależność środowiskową i charakterologiczną.

13. Język jako narzędzie propagandy demagogii. Przedstaw zagadnienie na podstawie wybranych przykładów z publicystyki.

14. Przysłowia, sentencje, maksymy, aforyzmy. Dokonaj ich analizy językowej i określ funkcje w wybranych utworach literackich.

15. Językowe kształtowanie świata w liryce. Określ funkcje środków artystycznych. Omów temat na podstawie analizy wybranych utworów.

16.Tak mówią sprawozdawcy sportowi... Scharakteryzuj i oceń język wybranych sprawozdawców na podstawie zgromadzonego materiału językowego.

17. Język współczesnego kabaretu. Wskaż (na wybranych przykładach) sposoby budowania efektów komicznych i satyrycznych.

18. Nowomowa, czyli język na usługach propagandy. Na podstawie zgromadzonego materiału omów podstawowe mechanizmy manipulacji językowej.

19. Błędy językowe we współczesnej polszczyźnie. Omów mechanizmy ich powstawania na przykładzie języka potocznego.

20. Język współczesnych tekstów religijnych. Zanalizuj temat na wybranych przykładach.

21. Dokonaj analizy języka reklam i wyjaśnij, jaki obraz świata kreują.

22. Analizując współczesne teksty publicystyczne o dominującej funkcji impresywnej, omów stosowane w nich techniki nakłaniania.

      23. Analizując wybrane przykłady, omów sposoby i funkcje wykorzystania gwar we współczesnej kulturze masowej.

      24. Analizując zebrany przez siebie materiał językowy, scharakteryzuj gwarę używaną w wybranej wsi danego regionu.

     25. Błędy stylistyczne i składniowe w języku współczesnych mediów. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.

     26. Błędy w stałych związkach wyrazowych i ich relacje  z komizmem językowym. Omów zagadnienie na podstawie wybranych fragmentów tekstów literackich lub publicystycznych.

     27. Cele i sposoby wykorzystania języka w Internecie. Omów i oceń zjawisko, odwołując się do przykładów.

    28. Czy w Kościele mówi się wciąż tak samo? Porównaj język dawnych i współczesnych kazań i homilii.

    29. Język utworów W. Gombrowicza i S. Witkacego jako wyzwanie wobec tradycji. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.

   30. Rola frazeologizmów w poezji S. Barańczaka i W. Szymborskiej. Omów temat, odwołując się do wybranych przykładów.

    31. Współczesne zapożyczenia angielskie. Omów sposoby adaptacji anglicyzmów i ustosunkuj się do zasadności ich wprowadzenia do polszczyzny.

    32. „Twoja mowa Cię zdradza”. Omów zróżnicowanie środowiskowe języka na podstawie wybranych przykładów.

    33. Od manifestu i teoretycznych podstaw do praktyki językowej. Scharakteryzuj język i styl utworów wybranego kierunku artystycznego w dwudziestoleciu międzywojennym.

   34. Specyfika języka bohaterów literatury science–fiction. Omów temat na przykładach wybranych utworów.

Opracowały: Sylwia Wiatr-Szymańska

                      Teresa Zygmanowska

                      Dorota Marjańska-Strzelczyk

                      Łucja Gzela

                      Grażyna Kartawa-Maślakiewicz